ሶቪዬት ሕብረት

ከውክፔዲያ
ዘልለው ለመሔድ፦ የማውጫ ቁልፎችፍለጋ

Союз Советских Социалистических Республик
ሶዩዝ ሶቭየትስኪህ ሶትሲያሊቲቼስኪህ ሬስፑብሊክ
ሶቭየት ሕብረት ሰብአዊ ሪፐብሊክ

1922-1991 እ.ኤ.አ.

የሶቪዬት ሕብረት ሰንደቅ ዓላማ የሶቪዬት ሕብረት አርማ
ሰንደቅ ዓላማ አርማ
ብሔራዊ መዝሙር የሶቪዬት ሕብረት ብሔራዊ መዝሙር
የሶቪዬት ሕብረትመገኛ
ሶቪዬት ሕብረት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኅሏ
ዋና ከተማ ሞስኮ
ብሔራዊ ቋንቋዎች መስኮብኛ እና ብዙ ሌሎች
መንግሥት
ሰብአዊ ሪፐብሊክ
ዋና ቀናት
ታኅሣሥ ፳፩ ቀን ፲፱፻፲፭ ዓ.ም.
ታኅሣሥ ፲፮ ቀን ፲፱፻፰፬ ዓ.ም.
 
ምስረታ
መጨረሻ
የመሬት ስፋት
አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.)
 
22,402,200
የሕዝብ ብዛት
የ1991 እ.ኤ.አ. ግምት
 
293,047,571
ገንዘብ የሶቪዬት ሩብል
የስልክ መግቢያ +7
ከፍተኛ ደረጃ ከባቢ .su
የቀደመው የተካው

Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918-1920).svg Russian SFSR
Flag of Transcaucasian SFSR.svg Transcaucasian SFSR
Flag of Ukrainian SSR (1929-1937).svg Ukrainian SSR
Flag of Byelorussian SSR (1919-1927).svg Belorussian SSR


ሩሲያ Flag of Russia (1991-1993).svg
ጂዮርጂያ Flag of Georgia (1990-2004).svg
ዩክሬይን Flag of Ukraine.svg
ሞልዶቫ Flag of Moldova.svg
ቤላሩስ Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg
አርሜኒያ Flag of Armenia.svg
አዘርባጃን Flag of Azerbaijan.svg
ካዛክስታን Flag of the Kazakh SSR.svg
ኡዝቤኪስታን Flag of Uzbekistan.svg
ቱርክሜኒስታን Flag of the Turkmen SSR.svg
ኪርጊዝስታን Flag of Kyrgyz SSR.svg
ታጂኪስታን Flag of Tajik SSR.svg
ኤስቶኒያ Flag of Estonia.svg
ሌትላንድ Flag of Latvia.svg
ሊትዌኒያ Flag of Lithuania (1988-2004).svg

ሶቭየት ሕብረት ሰብአዊ ሪፐብሊክ፲፱፻፲ ዓ.ም. የተከሰተውን የሩሲያ አብዮት ፍንዳታ፤ እንዲሁም ያንን ተከትሎ ለሦስት ዓመታት የተከናወነውን የሩሲያ «ውስጣዊ ሕዝባዊ የርስ በርስ ግጭት» ተከትሎ በስብአዊ ሕገ መንግሥት (socialist constitution) በአራት ሪፑብሊኮች ቅንብርነት የተመሠረተ አገር ነበር።

ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ፍጻሜ ከቀድሞው የናዚ ጀርመን እጅ የተወሰዱ አገሮችን በማቀላቀል እንዲሁም በ፲፱፻፵፱ ዓ.ም በጉልበት ሌሎች የምሥራቅ አውሮፓ አገሮችን በመቀላቀል ሕብረቱ አሥራ ስድስት ሪፑብሊኮችን ያካተተ ነበር። በዘመን ቆይታና በጥንካሬም የጎለበተ ሕዝባዊ ዓብዮታዊ የሕብረት ሪፑብሊክ በመሆኑም በተለይ በ«ቀዝቃዛ ጦርነት» (cold war) በሚባለው በ«ምዕራብና በምሥራቅ» ዓለም ተከስቶ በነበረው ፍጥጫ ጊዜ፣ በዓለም ላይ ለሚመሠረቱ ሕዝባዊ መንግሥታት ዋና የሽከታ አርአያ የነበረ መንግሥት ነበር።

በ ፲፱፻፵፯ ዓ.ም. የሁለተኛው ዓለም ጦርነት ፍጻሜ ጀምሮ ይሄ ሕብረት እስከፈረሰበት እስከ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም ድረስ በተካሄደው የ«ቀዝቃዛ ጦርነት» ዘመን የሶቪየት ሕብረት በዓለም ከነበሩት ሁለቱ ተቃራኒ ኃያላን መንግሥታት አንዱ ሲሆን፤ በኢትዮጵያም ላይ በ፲፱፻፷፮ ዓ.ም የተመሠረተውን የአብዮት ወታደራዊ የደርግ መንግሥት በጦር መሣሪያ፤ በአማካሪነት፤ በገንዘብ፤ ወዘተረፈ፤ ዋነኛ ደጋፊና ታላቅ ተዋናይ አገር ነበር።

በሕዝባዊ አብዮታዊ እንቅስቃሴ መነሻነት በኃይልና በፖለቲካ ሚዛናት በሰባ ዓመታት ውስጥ ዳብሮ በዓለም ከሁለቱ ኃያላን መንግሥታት አንዱ እስከመሆን የደረሰው የሶቪየት ሕብረት በዕድሜው መግቻ ዓመታት ላይ በዓለም የተከሰቱ ሁለት ዓቢይ ጉዳዮች ለፍጻሜው ዋና ምክንያቶች እንደነበሩ ይገለጻል።

ኬኔዝ ኤስ ዴፊይስ (Kenneth S. Deffeyes) “Beyond Oil” ላይ እንዳሰፈረው አንደኛው፤ የአሜሪካው ፕሬዚደንት ሮናልድ ሬጋን ሳውዲ አራቢያ የነዳጅ ዋጋዋን እንድታወርድ በማበረታታቸው የሶቪዬት ሕብረት ከነዳጅ ሽያጥ የምታገኘውን ትርፍና የውጭ ምንዛሪ መጠን ክፉኛ ማመንመኑ፤[1] ሁለተኛ በሶቪዬት ሕብረት ሥልጣንን የተረከቡት ሚካይል ጎርባቾቭ በአገሪቱ ዱኛ [2](economy) እንዲሁም የኮሙኒስት አመራር ላይ ጥልቅ የሆኑ ፔሬስትሮይካ እና ግላስኖስት በሚል ስያሜ የሚታወቁትን ሁለት ሥር ነቅናቂ ለውጦችን መትግበራቸው ነው።

ለምሳሌ የጎርባቾቭ የግላስኖስት ውጅማ [2](policy)፣ ከዚህ በፊት በአስተዳደሩ መሣሪያዎች ከሕዝቡ በምስጢርነት ይደበቁ የነበሩ መንግሥታዊ/ሰብአዊ፤ ወ.ዘ.ተ. መረጃዎችን ማንኛውም ዜጋ የማግኘት መብቱን ያረጋገጠለት አቢይ ውጅማ ሲሆን፤ የፔሬስትሮይካ ስልት ደግሞ ከአብዮቱ ጀምሮ የማዕከላዊው የኮሙኒስት ሸንጎ በቁልፍ እጅ ይዞት የነበረውን ስልጣን በማላቀቅ የቻራስፍና (democracy) ስርዐት በሕዝቡ አዕምሮ እንዲሰነጽ መንገድ የከፈተ ውጅማ ነው።

የቀድሞው የሶቪዬት ሕብረት መጨረሻ ላይ ታሕሣሥ ፲፮ ቀን ፲፱፻፹፬ ዓ.ም ተደምስሶ በዓለም መንግሥታት እውቀትና ስምምነት ህጋዊ ወራሽነት የሩሲያ መንግሥት እንደሆነ ታወጀ። ሩሲያም በዚህ መሠረት የቀድሞውን የሶቪዬት ሕብረት የውጭ ዕዳዎች እንዲሁም የውጭ ንብረቶች በፈቃዱ ተቀበለ። በቀድሞው የሶቪዬት ሕብረት ተፈርመው የነበሩም ዓለም አቀፍ ስምምነቶችንም ሩሲያ መቀበሏን አስታውቃለች።

ዋቢ መጻሕፍት[ለማስተካከል | ኮድ አርም]

  1. ^ Kenneth S. Deffeyes, Beyond Oil: The View from Hubbert's Peak.
  2. ^ መስፍን አረጋ (ዲባቶ)፣ "ሰገላዊ አማርኛ"፤፳፻ ዓ.ም.