ውክፔዲያ:ምርጥ ፅሑፎች

ከውክፔዲያ
Jump to navigation Jump to search

ምርጥ ፅሑፎች በዚህ ዊኪ ላይ በዋናው ገጽ ላይ የሚታዩ መጣጥፎች ናቸው።

በመጀመርያ እንደ ትንሽነታችን መጠን ምርጥ ጽሑፎች የተመረጡ ያለ ቅጥ ሲሆን አሁን ግን በውክፔዲያ:ምርጥ ጽሑፎች/ዕጩዎች ላይ ሊታጩ ይቻላል።

The 'featured articles' on this wikipedia are the articles that have appeared on the main page in the space entitled «ምርጥ ፅሑፎች». Nominations for future featured articles may be made at ውክፔዲያ:ምርጥ ጽሑፎች/ዕጩዎች.

እስካሁን ድረስ 6 ምርጥ ጽሑፎች ኖረዋል። እነርሱም፦

1. ሐምሌ 29 ቀን እስከ ነሐሴ 7 ቀን 1997 (August 5 to 13, 2005) - ዋዝንቢት
2. ነሐሴ 7 ቀን 1997 እስከ ኅዳር 16 ቀን 1998 (August 13 to November 25, 2005) - ብርቱካን (ፍሬ)
3. ኅዳር 12 ቀን እስከ ሚያዝያ 16 ቀን 1998 (November 21, 2005 to April 24, 2006) - ሜሪላንድ
4. ሚያዝያ 16 ቀን እስከ ነሐሴ 12 ቀን 1998 (April 24 to August 18, 2006) - ፀሐይ
5 ነሐሴ 12 1998 እስከ ኅዳር 17 ቀን 2000 (August 18, 2006 to November 27, 2007) - ጉግል
6 ኅዳር 17 ቀን 2000 እስከ መጋቢት 19 ቀን 2002 (November 27, 2007 to March 28, 2010) - ሱሳ
7 መጋቢት 19 ቀን 2002 እስከ ... (March 28, 2010 to ...) - መሬት

ያሁኑ ምርጥ ጽሑፍ[ኮድ አርም]

ጆን ኔፐር

John Napier.jpg


ጆን ኔፐር

ጆን ኔፐር (1542– 1610) – ስኮትላንዳዊ ሓሳቢ (ሒሳብ ተማሪ)፣ የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት ተመራማሪ፣ ሥነ ፈለክ አጥኚ እና ኮኮብ ቆጣሪ ነበር።

ከሁሉ ስራው በታሪክ ቀደምት ስሙ እሚነሳው ሎጋሪዝምን በመፈልስፉ ነበር። ይህን የሂሳብ መሳሪያ የፈለስፈበት ዋና ምክንያት ከኮምፒውተር እና ካልኩሌተር ርቆ በሚገኘው ዘመን ቁጥሮችን ማባዛት፣ ጊዜ የሚወስድ፣ ለስህተትም የተጋለጠ መሆኑ ነበር። ሎጋሪዝም ማባዛትን ወደ መደመር በመቀየር አስቸጋሪውንና አሰልቺውን የማባዛት ስራ ለማቃለል ይረዳል።

ክፍልፋይ ቁጥርን ለማሳየት የምትጠቅመው ነጥብ በአውሮጳ ታዋቂ እንድትሆን ያደረገ ኔፐር ነበር። ከዚህ በተረፈ ኔፐር በሥነ መለኮትሥነ አልኬሚ ይጠቀሳል። በዘመኑ ደግሞ በጥንቆላ ና በማሟረት ስራ ይታማ ነበር።

ኔፐር በጥንቆላ ስለመታማቱ[ኮድ አርም]

ኔፐር በነበረበት ዘመን ጥቁር ሸረሪት በትንሽ ሳጥን ደብቆ ይዞር ነበር ይባላል፤ ደግሞም ለመኖሪያው ቤቱ አድባር እንዲሆነው ጥቁር አውራ ዶሮ ያረባ እንደነበር ይጠቀሳል።

የቤቱ ሰራተኞች ዕቃ ሲሰርቁ ይሄው አውራዶሮ የትኛው አገልጋዩ እንደሰረቀው ለማወቅ ይረዳው ነበር ይባላል። ለምሳሌ ዕቃ ከቤቱ ሲጠፋ፣ አገልጋዮቹን አንድ ባንድ ከዶሮው ጋር እቤቱ ውስጥ እየቆለፈ ዶሮውን እንዲነኩ ከውጭ ሆኖ ያዛቸው ነበር። ጥቁር አውራዶሮውን ከተጠርጣሪዎቹ ጋር ከመቆለፉ በፊት ጥላሸት ይለቀልቀው ነበር። ጥፋተኛ የሆኑት አገልጋዮች ዶሮው ይናገርብናል ብለው ስለሚፈሩ ዶሮውን አይነኩም፣ ጥፋት የሌለባቸው ባንጻሩ ይነኩታል። በኋላ ላይ ኔፐር እጃቸውን አንድ ባንድ ሲመረምር፣ እጃቸው ንጹህ የሆኑት ጥፋተኛ እንደሆኑ ያውቃል ማለት ነው።

ኔፐር ጠንቋይ እንደሆነ በአገሩ የተማበት ሌላ ምክንያትም አለ። አንድ ቀን ኔፐር ያሰጣውን ጥራጥሬ የጎረቤቱ እርግቦች እየለቀሙበት ይደርሳል። በዚህ የተናደደው ኔፐር ጎረቤቱን ጠርቶ እርግቦቹ እኔፐር ግቢ ሁለተኛ ከመጡ የእርሱ ንብረት እንደሚያደርጋቸው ያስጠነቅቀዋል። በሚቀጥለው ቀን እርግቦቹ ኔፐር ግቢ ውስጥ ታዩ፣ ሆኖም ግን በሚያስፈራ መልኩ ከቆይታ በኋላ ሁሉም ተዝለፍልፈው ወድቀው በኔፐር እየተለቀሙ አዘጋጀላቸው አቅማዳ ውስጥ ሲታጨቁ ታዩ። ኔፐር ሆየ ባለፈው ቀን ጥራጥሬውን የሚያሰክር ብራንዲ ውስጥ ከዘፈዘፈ በኋላ ነበር ለስጦሽ የዘረጋው። ጠዋት ላይ እርግቦቹ አተሩን ሲለቅሙ እየተሳከሩ መብረር አቅቷቸው መሬት ላይ እየተንደፋደፉ ተፈነገሉ።



ያለፉት ምርጥ ጽሑፎች[ኮድ አርም]

ኅዳር 17 ቀን 2000 እስከ መጋቢት 19 ቀን 2002[ኮድ አርም]

(November 27, 2007 to March 28, 2010)

በሱሳ ላይ የአስናፈር ግፈኛ ዘመቻ በ655 ክ.በ. ይታያል።
"ሱሳ (ፋርስኛشوش /ሹሽ/፤ ዕብራይስጥשושן /ሹሻን/፤ ጥንታዊ ግሪክΣέλεύχεια /ሰለውከያ/፤ ሮማይስጥSeleucia ad Eulaeum /ሰለውኪያ አድ ኤውላዩም/) በኢራን32°18922′ ሰሜን ኬክሮስ እና 48°25778′ ምሥራቅ ኬንትሮስ የሚገኝ እጅግ ጥንታዊ ከተማ ነው።... ሱሳ በድሮ ጊዜ የኤላም መንግሥት ዋና ከተማ ነበረ። በዓለሙ ከሁሉ ጥንታዊ ከተሞች አንድ ነው። በኤላምኛ ከተማው ሹሻን ተባለ። በሱመርኛ መዝገቦች ይታወቃል።"

ነሐሴ 12 ቀን 1998 እስከ ኅዳር 17 ቀን 2000[ኮድ አርም]

(August 18, 2006 to November 27, 2007)

የጉግል ዓርማ
"ጉግል (Google) በ1998 እ.ኤ.አ. የግለሰብ ድርጅት ሆኖ ነው የጀመረው። የጉግል ፍለጋ ዌብሳይትን የሰራው እና የሚያስተዳድረው ይሄው ድርጅት ነው። የጉግል ዓላማ የዓለምን መረጃ ለማሰናዳት ፣ ለማቅረብና ጠቃሚ ማድረግ ነው።"

ሚያዝያ 16 ቀን እስከ ነሐሴ 12 ቀን 1998[ኮድ አርም]

(24 April 2006 - 18 August 2006)

ጀምበር ከልዩ ቴሌስኮፕ እንደሚታይ
"ፀሐይ በኛ ፈለኮች ጣቢያ መኻል ያለው ኮከብ ነው። ምድር በዟሪ ክበቧ በፀሐይ ምኋር ዙሪያ ዘወትር ትዞራለች። ሌሎቹም ፈለኮች፣ "ጂራታም ከዋክብት"፣ ታላላቅ ድንጋዮችና ያቧራ ደመኖች ሁሉ እንዲሁም ይዞራሉ..."



ኅዳር 12 ቀን እስከ ሚያዝያ 16 ቀን 1998[ኮድ አርም]

(21 November 2005 - April 24 2006)

የሜሪላንድ ባንዲራ
"ሜሪላንድ (Maryland) በአሜሪካ የምትገኝ ስቴት ስትሆን ምዕጻረ ቃሏ MD ወይም Md. ነው። ሜሪላንድ ከአሜሪካ አስራሶስት ጥንታዊ ስቴቶች አንዷ ናት። ከሜሪላንድ ጋር የሚገናኙ..."



ነሐሴ 7 ቀን 1997 እስከ ኅዳር 16 ቀን 1998[ኮድ አርም]

(13 August - 25 November 2005)

ብርቱካን በቅርጫት።
"ብርቱካን (ወይም ኦሬንጅ) ማለት የዛፍ አይነትም ሆነ በተለይ የዚሁ ዛፍ ፍሬ ማለት ነው። የሌሎች አትክልት ክልስ ሆኖ ከጥንት እንደ ለማ ይታሥባል። እርዝማኔው እስከ 10 ሜትር ድረስ ቢደርስም ዛፉ ትንሽ ይባላል፤ ቡቃያው እሾህ አለበትና..."



ሐምሌ 29 ቀን እስከ ነሐሴ 7 ቀን 1997[ኮድ አርም]

(5 August - 13 August 2005)

የሜዳ ዋዝንቢት
"ዋዝንቢትትኋን አይነት ነው። የፌንጦና የአንበጣ ዘመድ ነው። ሁለንተናው ትንሽ ለጥ ይላል፤ የረዘሙ አንቴኖችም አሉት። የሚታወቀው በተለይ ስለ ድምጹ ይሆናል..."