የሮሜ መንግሥት
የሮሜ መንግሥት በታሪክ ኃይለኛና ታላቅ መንግሥት ነበር። ከ750 ዓክልበ. እስከ 476 እ.ኤ.አ. በምዕራብ ኦዶዋከር እስካሻረው ድረስ ቆየ። በምሥራቅ ግን ተከታዩ ቢዛንታይን መንግሥት እስከ 1453 እ.ኤ.አ. ድረስ ቆየ።
በአፈ ታሪክ ዘንድ፣ መጀመርያው የሮሜ መንግሥት በሮማ ከተማ በ750 ዓክልበ. በተኩላ ጉዲፈቻ በታደጉት ወንድማማች በሮሙሉስና ሬሙስ ተመሠረተ።
እስከ 35 ዓክልበ. ድረስ የሮሜ መንግሥት በይፋ ሬፑብሊክ ሲሆን በ35 ዓክልበ. አውግስጦስ ቄሳር መጀመርያ ንጉሠ ነገሥት ሆነ።
 |
ጅምር! ይህ አጭር ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። አሁን ሊያስፋፉት ይችላሉ! |  |
.jpg)
ሮም ከክርስቶስ ልደት በፊት በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የሮማን ሪፐብሊክ ከተመሰረተች ከአጭር ጊዜ በኋላ ከኢጣሊያ ባሕረ ገብ መሬት ውጭ እስከ 3ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ሳይወጡ መስፋፋት ጀምረው ነበር። ስለዚህም ንጉሠ ነገሥት ሳይኖረው ከረጅም ጊዜ በፊት "ኢምፓየር" (ታላቅ ኃይል) ነበር። ሪፐብሊኩ በዘመናዊው አስተሳሰባችን ብሔረ-አገር የምንለው አልነበረም፣ ነገር ግን በራስ የሚተዳደሩ የከተማ መረቦች ( ከሴኔት የተለየ የነፃነት ደረጃ ያላቸው) እና በወታደራዊ አዛዦች የሚተዳደሩ ግዛቶች ነበሩ። ከሴኔት ጋር በመተባበር በየዓመቱ በተመረጡ ዳኞች (ከሁሉም በላይ የሮማ ቆንስላዎች ) ይመራ ነበር። [ 23 ] ከክርስቶስ ልደት በፊት 1ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የፖለቲካ እና የወታደራዊ ውዝግቦች ጊዜ ነበር፣ በዚህም መክኒያት የንጉሠ ነገሥታት ግዢ እንዲከተል አድርጓል። [24][1] [2] [3] የቆንስላዎቹ ወታደራዊ ሃይል በሮማውያን ህጋዊ የኢምፔሪየም ፅንሰ-ሀሳብ፣ ትርጉሙም “ትእዛዝ” (በተለምዶ በወታደራዊ አጠራር) ነው። [4] አልፎ አልፎ፣ ስኬታማ ቆንስላዎች ወይም ጄኔራሎች የክብር ማዕረግ ኢምፔሬተር (አዛዥ) ይሰጣቸዋል፤ ይህ ንጉሠ ነገሥት የሚለው ቃል መነሻ ነው, ምክንያቱም ይህ ማዕረግ ሁልጊዜ ለቀደሙት ንጉሠ ነገሥታት ይሰጥ ነበር. [ 28 ] [lower-alpha 1]
ሮም ከክርስቶስ ልደት በፊት በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ኃይሏን ከጣሊያን ወጪ እያስፋፋች እያለ ረዥም እና ተከታታይ የውስጥ ግጭቶች፣ ሴራዎች እና የእርስ በርስ ጦርነቶች አጋጥሟታል (ለተጨማሪ መረጃ የሮማ ሪፐብሊክ ቀውስን ተመልከቱ)። ከክርስቶስ ለደት 44 ዐመት በፊትከክርስቶስ ልደት በፊት በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ኃይሏን ከጣሊያን ወጪ እያስፋፋች እያለ ረዥም እና ተከታታይ የውስጥ ግጭቶች፣ ሴራዎች እና የእርስ በርስ ጦርነቶች አጋጥሟታል (ለተጨማሪ መረጃ የሮማ ሪፐብሊክ ቀውስን ተመልከቱ)። ከክርስቶስ ለደት 44 ዐመት በፊት ጁሊየስ ቄሳር የስልጣን ማሰባሰብን በሚቃወሙ አንጃዎች ከመገደሉ በፊት ለአጭር ጊዜ ዘላለማዊ አምባገነን ነበር። ይህ አንጃ ከሮም ተባረረ በ42 ዓ.ዓ. በፊልጵስዩስ ጦርነት በማርቆስ አንቶኒ እና በቄሳር የማደጎ ልጅ ኦክታቪያን ተሸንፏል። አንቶኒ እና ኦክታቪያን የሮማውያንን ዓለም በመካከላቸው ተከፋፍለዋል, ነገር ግን ይህ ለረጅም ጊዜ አልዘለቀም። የኦክታቪያን ኃይሎች በ31ኛው ዓ.ዓ. በአክቲየም ጦርነት የማርክ አንቶኒ እና የክሊዮፓትራን ሃይሎች አሸንፈዋል። በ27ኛው ዓ.ዓ. ሴኔቱ አውግስጦስ ("የተከበረ") በሚል ማዕረግ በተጨማሪም ልዑል ("ቀዳሚ") ብለውበፕሮኮንሱላር ኢምፔሪየም ሰየሙት፤ ከዚህም ፕሪንሲፓት የጀመረው የሮማ ንጉሠ ነገሥት ታሪክ ተጀመረ። ምንም እንኳን ሪፐብሊኩ በስም የቆመ ቢሆንም አውግስጦስ ብቻ ነው ዋና ከክርስቶስ ልደት በፊት በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ኃይሏን ከጣሊያን ወጪ እያስፋፋች እያለ ረዥም እና ተከታታይ የውስጥ ግጭቶች፣ ሴራዎች እና የእርስ በርስ ጦርነቶች አጋጥሟታል (ለተጨማሪ መረጃ የሮማ ሪፐብሊክ ቀውስን ተመልከቱ)። ከክርስቶስ ለደት 44 ዐመት በፊትከክርስቶስ ልደት በፊት በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ኃይሏን ከጣሊያን ወጪ እያስፋፋች እያለ ረዥም እና ተከታታይ የውስጥ ግጭቶች፣ ሴራዎች እና የእርስ በርስ ጦርነቶች አጋጥሟታል (ለተጨማሪ መረጃ የሮማ ሪፐብሊክ ቀውስን ተመልከቱ)። ከክርስቶስ ለደት 44 ዐመት በፊት ጁሊየስ ቄሳር የስልጣን ማሰባሰብን በሚቃወሙ አንጃዎች ከመገደሉ በፊት ለአጭር ጊዜ ዘላለማዊ አምባገነን ነበር። ይህ አንጃ ከሮም ተባረረ በ42 ዓ.ዓ. በፊልጵስዩስ ጦርነት በማርቆስ አንቶኒ እና በቄሳር የማደጎ ልጅ ኦክታቪያን ተሸንፏል። አንቶኒ እና ኦክታቪያን የሮማውያንን ዓለም በመካከላቸው ተከፋፍለዋል, ነገር ግን ይህ ለረጅም ጊዜ አልዘለቀም። የኦክታቪያን ኃይሎች በ31ኛው ዓ.ዓ. በአክቲየም ጦርነት የማርክ አንቶኒ እና የክሊዮፓትራን ሃይሎች አሸንፈዋል። በ27ኛው ዓ.ዓ. ሴኔቱ አውግስጦስ ("የተከበረ") በሚል ማዕረግ በተጨማሪም ልዑል ("ቀዳሚ") ብለውበፕሮኮንሱላር ኢምፔሪየም ሰየሙት፤ ከዚህም ፕሪንሲፓት የጀመረው የሮማ ንጉሠ ነገሥት ታሪክ ተጀመረ። ምንም እንኳን ሪፐብሊኩ በስም የቆመ ቢሆንም አውግስጦስ ብቻ ነው ዋና ሥልጣን የነበረው። [6] በ40 ዓመቱ የግዛት ዘመን፣ ሲሞት፣ ጢባርዮስ በእርሱ ምትክ አዲሱ የንጉሠ ነገሥት ንጉሥ እንዲሆን አዲስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ተፈጠረ። [7]
በአውግስጦስ አገዛዝ የጀመሩት 200 ዓመታት እንደ ፓክስ ሮማና ("ሮማን ሰላም") ተደርገው ይወሰዳሉ። የግዛቱ አንድነት ሮም ከዚህ በፊት አጋጥሟት በማያውቅ የማህበራዊ መረጋጋት እና ኢኮኖሚያዊ ብልጽግና ገፋ። በክፍለ ሀገሩ የሚነሱ ህዝባዊ አመፆች ብዙ ጊዜ አልነበሩም እናም "በምህረት እና በፍጥነት" ወድቀዋል። [8] አውግስጦስ የስርወ መንግስት ተተኪ መርሆችን በማቋቋም የተገኘው ስኬት የተገደበው በርካታ ችሎታ ያላቸው ወራሾችን በማለፉ ነው። የጁሊዮ-ክላውዲያን ሥርወ መንግሥት ለአራት ተጨማሪ ንጉሠ ነገሥት - ጢባርዮስ ፣ ካሊጉላ ፣ ቀላውዴዎስ እና ኔሮ - በ 69 ዓ.ም. ወደ ግጭት ወዳደቀቀው የአራቱ ንጉሠ ነገሥት ዓመት ከመግዛቱ በፊት ቆየ። ቬስፓሲያን አሸናፊ ሆኖ ወጥቷል። ቬስፓሲያን የአጭር የፍላቪያን ሥርወ መንግሥት መስራች ሆነ፣ በመቀጠልም የኔርቫ–አንቶኒን ሥርወ መንግሥት “ አምስት ጥሩ አፄዎችን ” ኔርቫ ፣ ትራጃን ፣ ሃድሪያን ፣ አንቶኒነስ ፒየስ እና ማርከስ ኦሬሊየስን አፈራ። [9]
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Empire#cite_note-FOOTNOTENicolet19911,_15-30
- ↑ Hekster, Olivier (16–19 April 2009). Preface. Brill. p. viii.
- ↑ Lintott, Andrew (1999). The Constitution of the Roman Republic. Oxford University Press. p. 114.; Eder, W. (1993). Between Republic and Empire. University of California Press. p. 98.
- ↑ Richardson, John (2011). Frontiers in the Roman World. Brill. p. 10.
- ↑ Hornblower, Simon; Spawforth, Antony; Eidinow, Esther (2012). "Imperator". The Oxford Classical Dictionary. pp. 728–729. doi:10.1093/acrefore/9780199381135.013.3268. ISBN 978-0-1995-4556-8. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199381135.013.3268.
- ↑ Syme, Ronald (1939). The Roman Revolution. Oxford University Press. pp. 3–4.
- ↑ Eck, Werner; Takács, Sarolta A. (2007), The Age of Augustus (2nd ed.), Oxford: Blackwell Publishing, pp. 148–158, ISBN 978-1-4051-5149-8, https://www.academia.edu/43436644
- ↑ Hadrian and the Cities of the Roman Empire. 2000.
- ↑ "Five Good Emperors" (በen) (2024-06-10).
- ↑ Augustus avoided any association with the ancient kings of Rome. Augustus had replaced his first name with Imperator, a title regularly used by Julius Caesar, thus becoming Imperator Caesar Augustus, which further linked the title with his position. Imperator did not acquire the meaning of "ruler" until the late 1st century.[5] Both Caesar and Augustus evolved into formal titles, the former denoting the heir and the latter the monarch. In some languages, Caesar became the origin of the word "emperor", such as in German (Kaiser) and some Slavic languages (Tsar).
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found