ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት

ከውክፔዲያ
Jump to navigation Jump to search

አለም ጽሕፈቶች ወላጅ ሆነው የሚታስቡ 2 ተመሳሳይ ጽሕፈቶች ተገኝተዋል፣ እነሱም «ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት»ና «የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት» ይባላሉ። «ዋዲ ኤል ሖል» በ1999 እ.ኤ.አ.ግብፅ ተገኝቶ ዕድሜው ከክ.በ. 1800 ዓመት የሚገመት ሲሆን፣ የጥንታዊ ሲና ጽሕፈት በ1904 እ.ኤ.ኣ.ደብረ ሲና በኩል ተገኝቶ ከክ.በ. 1500 ዓመት የተጻፈ ይታመናል።

ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት[ለማስተካከል | ኮድ አርም]

ከሲና ልሣነ ምድር በላይ አሁን ለዚህ ጽሕፈት በርካታ ምሳሌዎች በከነዓን (የዛሬው እስራኤል) ደግሞ ተገኝተዋል። በተለይ የሚታወቀው ደብረ ሲና አጠገብ ካለ አረንጓዴ ፈርጥ ማዕድን ቦታ ነው። ነገር ግን አሁን ከተገኘ ከ100 አመት በኋላ የቋንቋ ሊቃውንት ስለ ተቀረጹት ቃላት ትርጉም በሙሉ እርግጠኛ አይደሉም።

የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት[ለማስተካከል | ኮድ አርም]

የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት

ይህ ጽሕፈት በግብጽ ውስጥ ተግኝቶ በሴማዊ ሠራተኞች እንደ ተቀረጸ ይታሰባል። የፊደሎቹ ቅርጽ ከግብጽኛ ስዕል ጽሕፈት (ሀይሮግሊፍ) ጋር ተመሳሳይ ነው። እንዲሁም ከጥንታዊ የሲና ጽሕፈት ጋርም ይመሳሰላል። ስለዚህ ሰራተኞቹ ስእሎቹን ተበድረው ከቋንቋቸው ጋር የሚስማማ ድምጽ እንደሰጡት ይታመናል።

ለምሳሌ በጥንታዊ ግብጽኛ ቋንቋ እባብ ማለት «ጀት» ነበር። ስለዚህ በግብጽ ጽሕፈት «ጀ»ን ለማመልከት የእባብ ስዐል ጠቀመ። ነገር ግን በግብጽ ለኖሩት ሴማዊ ሰራተኞችና አገልጋዮች በቋንቋቸው የእባብ ስም በ «ነ» ስለሚጀምር የእባብ ምልክት ከ«ጀ» ወደ «ነ» ተቀየረ።

እንዲሁም ውሃ በግብጽኛ «ነት» ስለነበር የውሃ ምልክት በድምጹ «ነ» ለመጻፍ ስራ ላይ ይውል ነበር። ደግሞ ለሴማውያን የውሀ ስም በ «መ» ስለሚጀምር (ማይ) የውሀ ምልክት በጽህፈታቸው «ነ» ሳይሆን «መ» እንዲሆን ተደረገ።

ተመሳሳይ ግብፃዊ ስዕል ቅድመ-ሴማዊ ሣባ ግዕዝ
F1
Proto-semiticA-01.png Himjar alif.PNG አልፍ
O1
Proto-semiticB-01.png Π ቤት
T14
Proto-semiticG-01.png Himjar djim.PNG ገምል
O31
Proto-semiticD-01.pngProto-semiticD-02.png Himjar dal.PNG ድንት (ድልት)
A28
Proto-semiticE-01.png Himjar ha.PNG ሆይ
T3
Proto-semiticW-01.png Himjar wa.PNG ዋዌ (ወዌ)
U7
Proto-semiticZ-01.png Himjar tha.PNG ዘይ
N24
Proto-semiticH-01.png Himjar ha2.PNG ሐውት
O49
  Himjar ta1.PNG ጠይት
D36
("ዐ")
Proto-semiticI-02.png Himjar ja.PNG የመን (የማን)
D46
("ደ")
Proto-semiticK-01.png Himjar kaf.PNG ካፍ
S39
Proto-semiticL-01.png Himjar lam.PNG ላዊ
N35
("ነ")
Proto-semiticM-01.png Himjar mim.PNG ማይ
I10
("ጀ")
Proto-semiticN-01.png Himjar nun.PNG ነሐስ
R11
  Himjar sin.PNG ሳት
D4
Proto-semiticO-01.png Himjar ajin.PNG ዐይን
D21
("ረ")
Proto-semiticP-01.png Himjar fa.PNG ፈፍ (አፍ)
M22
  Himjar sad.PNG ጸደይ
V24
Proto-semiticQ-01.png Himjar qaf.PNG ቆፍ (ቃፍ)
D1
Proto-semiticR-01.png Himjar ra.PNG ርእስ
D279
Proto-semiticS-01.png Himjar shin.PNG ሠውት
Z9
Proto-semiticT-01.png Himjar-ta2.svg ታው